Thi Ảnh

Văn

ij

Hàng bạch đàn hai bên đường vươn mình trắng nuốt, điểm những vết nứt đen như đôi mắt thiếu nữ cười lẳng lơ kéo dài. Toàn thân thẳng đứng vững mạnh, mang những ngọn lá xanh mơn mỡn vừa tung sắc ngập tàn cây sau một tuần nắng liên tiếp. Màu lá xanh mới tươi như cô gái mười lăm nhởn nhơ trong nắng sáng, làm cảnh vật bừng bừng sức sống, sức sống được tiếp nối sau những ngày lễ Phục Sinh. Con đường uốn lượn dẫn đến nhà thờ Østre Aker nằm trên ngọn đồi cao chừng như thức giấc vì tiếng xe lăn đều, dòn tan.

Người đàn ông trông như mục sư vì đôi mắt kiếng và bộ áo comple màu đen vội bước nhanh ra chào Harald và Lan khi thấy hai người dáo dác tìm lối vô phòng nguyện còn đóng cửa kín mít. Ông tự giới thiệu ông là người của văn phòng mai táng, mời vợ chồng Lan vào phòng đợi, phòng dành cho người trong gia đình. Harald và Lan. Mười mấy cái ghế đệm rộng dầy màu xanh lá cây đậm trong phòng đợi tường gỗ im lìm, ngạc nhiên vì chỉ có hai người bước vào. Không được mười phút, một người đàn ông dáng dấp khá nhanh nhẹn so với tuổi hơn sáu mươi, đẩy cửa vào phòng. Đây mới thực sự là vị mục sư mà Harald đã nói chuyện qua điện thoại để trao đổi ý kiến về những bài thánh ca sẽ được hòa nhạc ngày hôm nay và cũng để kể những chi tiết cần thiết của dì Britt Angnes cho mục sư chuẩn bị bài nói về sơ qua về dì, một phong tục trong lễ mai táng của người Na Uy. Vị mục sư trình bày những diễn tiến trong buổi lễ sẽ được kéo dài khoảng nửa tiếng trong nhà nguyện và nửa tiếng ngoài huyệt mộ.

Tiếng chuông dóng mạnh nhắc nhở mọi người vào phòng nguyện. Tiếng chuông ngân vang cả khu trời phía đông Oslo, tiếng ngân này vừa vang xa thì tiếng ngân kia nối tiếp, liên tục, lâu lắm. Sốt ruột, cái đầu óc năng động không chịu yên của Lan bắt đầu lẩm nhẩm đếm, đoán thầm: Chắc số hồi chuông được đánh theo tuổi của người được chôn hay sao nên mới lâu đến thế. Không biết những người ở gần khu nhà thờ có phải thở dài vì chờ hoài mà tiếng chuông không dứt. Không biết có đứa trẻ nhàn rỗi nào ngồi đếm tiếng chuông để đoán tuổi người được chôn hôm nay không nhỉ, chắc đếm hoài chán quá, quên mất mình đã đếm tới đâu. Nghĩ mà thương cho những đứa bé mất sớm, chắc chỉ được tiễn đưa bằng một hai vài tiếng chuông ngân ngắn ngủn như cuộc đời đứt đoạn quá sớm, thật bất công...

Từ khung cửa phía sau phòng nguyện, bước vào, nhìn nhanh toàn bộ căn phòng rộng lớn có thể chứa trên ba trăm người, vỏn vẹn chỉ bốn người đàn bà tuổi không dưới tám mươi, ngồi khiêm nhường ở hàng ghế thứ sáu. Người cuối đầu nhìn mãi miết hai bàn tay khô héo đặt trên trên đùi, người lắc lắc cái đầu như bất mãn chuyện gì đó mà không nói ra được, người nhìn chăm chăm tượng Chúa Jesus đang gục đầu nhận chịu mọi đớn đau cho nhân loại, người ngồi như ngủ. Lan vội đi xuống, bắt tay, gật đầu chào nhẹ, mời cả bốn người mà Lan đoán là bạn của dì Britt Angnes lên ngồi phía trên, hàng ghế sau mình.

Hàng ghế thứ nhất dành cho gia đình cũng chỉ có hai người: Lan và chồng. Đám tang người đàn bà khi còn sống, sống những năm mỹ mãn hoàn toàn dựa vào địa vị người chồng. Người đàn bà nội trợ, suốt đời sống cho chồng cho con và giá trị của bà trong xã hội được mọi người đánh giá qua chức vị của chồng. Khi chồng mất đi, người đàn bà trở lại với cái vị trí thật khiêm tốn nhỏ nhoi, gần tới số không trong xã hội, trong gia đình, đến nổi khi mất đi, không một đoàn thể nào cho người đại diện đến tham dự, không một lời tỏ bầy ca tụng thương tiếc. Nhưng nghi thức tôn giáo thì không kém phần quan trọng trong bất cứ đám tang của một quan chức to lớn nào. Lòng kính trọng con người ở đây, NaUy, được biểu lộ cho đến phút cuối bằng những nghi thức mà ở đó địa vị, tài sản của người chết hoàn toàn mất dạng. Nếu người nằm xuống không có một đồng trong nhà băng, không có bà con thân thích, không bạn bè thì là một quan tài tươm tất, một vòng hoa của nhà thờ, một vòng hoa của công xã, lời tiễn đưa của mục sư. Nếu người nằm xuống có chút tiền trong nhà băng, có chút địa vị trong xã hội, có bạn bè thân quyến thì nhiều vòng hoa hơn, nhiều người muốn bày tỏ lòng thương tiếc, ca tụng đức tính, công danh. Khác ở chỗ đó mà thôi.

Vì không có người trong gia đình khiêng hòm như những đám tang khác, văn phòng mai táng đã chuẩn bị sẵn sáu người. Những người đàn ông trông bộ comple đen, gương mặt không chút xúc động, lặng lẽ khiêng chiếc hòm trắng muốt được điểm trang bằng một vòng hoa vàng ưng ửng trang nhã, ra phần mộ đã được đào sẵn. Lan và Harald, mỗi người ôm một vòng hoa đi theo sau quan tài. Toàn buổi tang kéo dài chừng một tiếng đồng hồ, diễn ra trong yên lặng, không một tiếng sụt sùi cố nén, không một tiếng lau mũi thật nhẹ, không một lời thì thầm, chỉ có tiếng cầu kinh của mục sư và tiếng a men của mọi người.

Đứng cạnh chồng bên mộ, tiếng cầu kinh to, rõ ràng của mục sư không phá được một ý nghĩ nghịch ngợm vừa chớm trong đầu Lan: Nếu gìờ này có một đoàn khóc mướn làm phận sự của họ, chắc vô duyên lắm nhỉ, chắc chuyện này sẽ lên báo chí ầm ầm, chắc rồi lại thành một đề tài được những nhà thần học đưa ra... Đã một lần chứng kiến đoàn khóc mướn làm việc bốn ngày liên tiếp trong đám tang bà nội con nhỏ bạn thân khi Lan chừng mười một mười hai tuổi. Thích lắm, thích lắng nghe lời ba người đàn bà ngồi khóc than có văn có tự, có vần có điệu, lời than khóc không liên hệ một chút nào đến bà già nằm trong hòm mà Lan không bao giờ dám nhìn thẳng mặt khi bà còn sống. Thích nhưng cảm giác mỉa mai nẩy nở ở một cô gái vốn tò mò chớm biết quan sát những diễn tiến chung quanh mình. Mỉa mai đến độ không hiểu nổi về gia đình người bạn gốc bắc của mình. Bà cụ được nhỏ bạn nhắc tới như một ám ảnh đen tù mù vỡn vờ qua cửa sổ những đêm mưa hoài không dứt. Bà cụ yếu đuối, nằm suốt ngày trên chiếc gường vải bố thỉnh thoảng được khiêng ra ngoài phòng khách rộng mát. Bà cụ nói giọng khàn khàn, hai tay run run, yếu không cầm nổi chén cơm ăn nhưng quyền lực có thể làm má nhỏ bạn hối hả chạy lên khi nghe tiếng chuông lắc mạnh dục dã. Quyền lực khiến ba nhỏ bạn nạt mắng đám con vô tình cười to ngoài hàng lang làm bà nội giật mình thức giấc. Quyền lực làm người cô không dám cãi lời mẹ để lấy người đàn ông đã có một đời vợ, phải ở già suốt đời, phải lén lút thương yêu đám con của anh mình vì người chị dâu không muốn chia sẻ tình thương của con với một người đã từng dằn cơm đổ ly những ngày mới về làm dâu. Quyền lực làm đứa cháu út run sợ gần khóc mỗi lần bà kêu lại gần để bà nắm tay, vén tóc, nhìn hai cái tai thỏng dài, nhìn hai cái trái tai mang hình ảnh duy nhất còn lại của chồng mình. Quyền lực để mỗi lần Lan thấy bà nằm ở phòng khách là Lan phải vòng ngược, lẻn vô ngỏ sau, nhẹ chân lên lầu. Đến khi bà mất, không ai đủ lòng thương tiếc để khóc than, phải mướn người khóc thuê cho khung cảnh thêm màu tang tóc và chắc cũng để đánh tan những tiếng thở ra nhẹ nhõm cố nén của người con dâu, của đám cháu nội, của người làm, của cả những người bà con răng đen bóng, nhai trầu đỏ nghét nhiểu vài giọt hai bên mép miệng.

Đám tang diễn ra trong lặng lẽ và cái cảm giác buồn buồn thương tiếc cũng lặng im tan nhanh trong lòng sáu người đưa tiễn khi chưa đi ra khỏi khu nghĩa trang. Ngắm nhìn những ngôi mộ được người nhà chăm sóc sau mùa tuyết như rực rỡ thêm vì những bụi hoa Phục Sinh vàng tươi nở tung cố nhận hưởng cái nắng tháng tư tràn nhựa sống, Lan quên mau người dì chồng mà mình chỉ gặp một năm một lần, một ngày giữa Giáng Sinh và Tết Tây, chỉ tới lui chăm sóc những ngày cuối đời bà vì lòng thương hại.

Trên đường về, ý nghĩ về đoàn khóc mướn lại trở về, Lan bật cười, rồi lại vội im ngay vì thái độ vô tâm vô duyên vô ý tứ của mình. Xe đã ra xa lộ, nghe tiếng cười vội tắt ngúm của Lan, Harald không lộ chút khó chịu, quay nhìn vợ, hỏi:
- Gì vậy?
Không muốn kể cho chồng nghe những ý tưởng đó đã chiếm đầu mình vì Lan biết khi nghe chuyện này, không bao giờ tìm được sự thông cảm nơi chồng. Harald sẽ lắc đầu phê phán gắt gao cho những phong tục Việt Nam đôi lúc "quái đản" ngoài sự tưởng tượng của đầu óc quen suy luận đen ra đen, trắng ra trắng. Để rồi mặc dù Lan cũng không chấp nhận, không hiểu được những "phong tục quái đản" đó, nhưng vì tự ái "dân tộc", Lan sẽ phải tìm mọi cách biện luận, bênh vực. Khi mình cố biện luận bênh vực cho một điều mà ngay chính mình cũng không vững tin lắm, mình dễ sinh ra cau có vì không tìm đủ lý lẽ, rồi trở ngược giận chồng, gây với chồng. Lan tìm cách lẫn tránh, một ý tưởng lóe nhanh, Lan lắc đầu:
- Nhớ tới chúc thư của dì Britt Angnes.
- Ờ, thiệt là rầu cho mấy bà già, mối thù mang theo mộ sâu. Bực mình chớ cười sao được mà cười.
Tiếp tục nói dối nói quanh mà chính Lan cũng tưởng là thật:
- Em cười vì em nhớ đến một câu thành ngữ tiếng nước em, "mỉm cười nơi chín suối, mỉm cuời dưới suối vàng".
- Nghĩa là sao?
- Câu này lấy từ một bài thơ cổ nổi tiếng. Khi con cháu làm nên chuyện gì đó tạo vẻ vang cho dòng họ, con cháu thường hãnh diện khi nghĩ đến sự hài lòng của cha mẹ hay ông bà dưới mộ sâu.
- Ờ! Còn dì Britt Angnes sẽ mỉm cười dưới suối vàng nếu mình thực hiện lời di chúc của dì. Chán hai bà già này quá!

Khi làm danh sách những người được mời đám cưới, Harald mới kể cho Lan nghe về người dì, người chị duy nhất của mẹ mình, về mối thù không đội trời chung của hai chị em đã kéo dài hơn hai mươi năm.
- Tình nghĩa vợ chồng của ông bà ngoại tan vỡ hồi nào thì anh không biết. Nhưngkhi anh biết nhận xét, biết so sánh thì gia đình chia hai phe trong một cuộc chiến tranh lạnh. Má anh và ông ngoại, dì Britt Angnes và bà ngoại. Ông ngoại sau nhiều năm lưu vong ở Mỹ như rất nhiều người Na Uy vào cuối thế kỷ mười chín. Lúc đó Na Uy rất nghèo, con đường tìm đất sống, con đường tương lai là những chuyến di dân sang Mỹ lập nghiệp. Đất Mỹ lúc ấy rộng mênh mông, ai có sức khai khẩn được bao nhiêu là làm chủ bấy nhiêu. Đất mầu mỡ, khí hậu không khắt nghiệt như Na Uy, lòng người rộng mở, đa số những người Na Uy lưu vong qua Mỹ đều thành công, gởi tiền bạc về giúp đỡ gia đình họ hàng, tạo thành một tầng lớp mới trong xã hội thời bấy giờ: Những gia đình có người đang lập nghiệp ở Mỹ. Rất nhiều người ở lại lập nghiệp luôn, từ từ tạo thành những xã hội Na Uy nho nhỏ sống rải rác hòa nhập vào lòng người dân địa phương. Như ở Seattle có một khu phố gọi tên là Little Norway. Hai bà cô họ Cathly và Helene cũng ở Seattle, hai bà theo cha mẹ di dân từ nhỏ nên nói tiếng Na Uy không thành thạo lắm. Có nhiều người sau khi tìm được một số vốn, trở về Na Uy, cưới vợ, gây dựng cơ sở làm ăn. Ông ngoại anh trong số những người trở về. Thời đó, những làng gần biển miền tây Na Uy, có nhiều làng số người đi lưu vong tìm một tương lai sáng sủa hơn ở Mỹ chiếm hơn một nửa...

Nóng lòng vì cái tật kể vòng vòng của Harald, Lan cắt ngang:
- Em đã đọc trọn bộ truyện bốn quyển Den Lange Reisen của bà Torill Thorstad Hauger, có muốn em kể tiếp chuyện di dân, chuyện lập nghiệp của người Na Uy ở Mỹ không? Kể chuyện ông bà ngoại đi anh, hấp dẫn hơn.
- Bà ngoại làm nội trợ cả đời, nhưng cũng quyền hành với con cháu lắm. Đàn bà Na Uy thời bấy giờ chỉ sống dựa vào cha vào chồng chớ không tháo vát bương chãi, đôi lúc gánh cả trách nhiệm gia đình khi chồng ngoài mặt trận, như người đàn bà Việt Nam cùng thời.
- Cám ơn! Thời thế tạo anh hùng đó. Tiếp đi anh!
- Lúc ấy anh thường nghe ông bà cãi nhau chuyện tiền bạc, không quan tâm đến hai người cháu ngoại, anh và chị Gry, con dì Angnes, lớn hơn anh ba tuổi, đang lắng nghe. Bà ngoại chăm chút chiều chuộng chị Gry. Anh thì được ông ngoại nuông chiều đủ thứ.
- Biết ngay! Cháu hư tại ông.
- Có muốn nghe kể tiếp hay móc họng?
- Em chỉ nói sự thật thôi. Tiếp!
- Đúng ra thì dì Britt Angnes và má anh không có gì bất bình gây gổ với nhau hết, ngoài mặt. Nhưng vì cha mẹ tranh dành ảnh hưởng con nên kéo phe kéo bè, quan tâm đến người này hơn người kia, làm con cái sinh ra ngấm ngầm ganh tị nhau. Cũng có lý do là dì Britt Angnes giống bà ngoại, má anh giống ông ngoại. Cả bề ngoài lẫn tính tình.
- Đúng đó anh, anh để ý coi, trong một gia đình, người con đầu thường giống mẹ, người con thứ hai thường giống cha, và mấy đứa con sau đó thì giống người này một chút, giống người kia một chút. Em để ý chuyện này lâu lắm rồi nghen.
- Ai mà quan tâm đến ba cái chuyện đàn bà con gái đó.
- Ê, không được giở giọng coi thường đàn bà con gái nghen bạn.
- Thua, mở miệng ra là bị bắt bẻ. Thôi thì nói như vầy được không: Đúng là đàn bà con gái, tinh tế thiệt.
- Được, tha thứ! Kể tiếp.
- Nhà ông bà khá giả lắm, ông ngoại có ba cái taxi, xe Mỹ đàng hoàng. Ông vừa tự chạy, vừa cho thuê nên anh thường được ông ngoại cho theo xe đi chơi khắp nơi, được ngồi trên đùi ông, cầm tay lái khi xe đang chạy nữa đó. Ông ngoại chết trước, khi anh chừng mười một mười hai tuổi chi đó. Bà ngoại cũng thương anh, nhưng anh không cảm thấy gần gũi với bà như với ông ngoại. Ở bà có cái gì đó ngăn cách con cháu, ánh mắt nghiêm nghị lúc nào cũng như chờ cháu làm đổ làm hư là mắng, đôi môi mím mím, khác hẳn cái tính huề hoà của ông ngoại. Hơn nữa ba anh lại không hợp với bà ngoại, kình nhau nữa là khác, nên từ khi ông ngoại chết, anh ít khi được về Molde. Dì Britt Angnes theo chồng đi đây đi đó vì dượng làm ở bộ ngoại giao, dì đã từng ở Ấn Độ, Thái Lan, Singapore, Malaysia... nên em thấy nhà anh có nhiều đồ chưng từ nhiều nước. Những năm bà ngoại già yếu, dì là người chăm sóc bà cho đến khi bà mất. Đây là lúc gây cấn nhất. Mẹ mất được hơn một tháng, hai chị em tính chuyện chia của. Cả hai gia đình chồng con tụ tập ở nhà bà ngoại. Bàn qua tán lại, má anh quả quyết là ông bà ngoại còn để lại nhiều tiền mặt dấu diếm ngoài số tiền nằm trong ngân hàng vì ông ngoại có kể cho má nghe khi ông còn sống. Nhưng vì ông mất bất tử nên không kịp trối trăn cho ai. Dì Britt Angnes không biết gì đến chuyện đó. Nữ trang của bà ngoại bày một bàn, anh nhớ nhiều lắm. Dì Britt Angnes muốn nữ trang sẽ được chia cho ba người con gái trong gia đình là dì, má anh và chị Gry. Má anh không đồng ý, muốn chia hoặc làm hai cho hai chị em, hay làm bốn vì bà muốn con dâu của bà tức là vợ anh sau này sẽ hưởng phần thứ tư đó.
- Hoan hô má anh.
- Ham lắm! Đời nào dì Britt Angnes chịu. Chưa hết. Đến chuyện chia đồ đạt trong nhà mới kinh khủng. Lúc đó anh nhớ cả nhà anh, nhà dì, nhà nào cũng đầy nhóc đồ đạt chưng bày, không thiếu một món gì, không có chỗ mà để. Vậy mà món nào đáng giá, bà nào cũng muốn dành về phần mình với lý do để dành cho con sau này, khi con ra riêng.
- Hoan hô má anh lần nữa.
- Đừng có bày đặt ham của.
- Mình khỏi tốn tiền sắm sửa. Mà em không ham đâu, chắc toàn là đồ cũ, đồ antikk, em là chúa ghét đồ cũ.
- May hồn! Lúc đó bực mình, anh cằn nhằn với má là anh sẽ không muốn thừa hưởng một cái gì của ông bà ngoại hết nếu hai người không đồng ý với nhau. Có ai thèm để ý đến lời tuyên bố của thằng con trai chưa lập gia đình đâu. Ba anh, dượng Arne, anh, cả chị Gry đều bực mình, rủ nhau đi dạo, nhất định không bao giờ tham gia vào chuyện gia đình vốn dỉ mang nhiều ẩn uất từ mấy chục năm nay. Hai bà không to tiếng với nhau, nhưng chuyện chia của như ngòi châm ổ mìn chôn ngầm, lún sâu dưới đất từ bao năm nay. Lòng ganh tị trong cái cảm giác được thương, bị bỏ rơi, lòng ganh tị về hai ông chồng, lòng ganh tị về hai đứa con duy nhất của mỗi bà... Mìn chôn sâu nên khi mìn nổ tung, mìn xoáy mạnh phá vỡ lòng đất, tàn phá rễ, tàn phá mạch nước, làm chết héo cây cỏ. Theo lời má anh kể sau này, bà hận nhất là bộ men sứ Posgrund và bộ dao nĩa bạc Hardanger. Anh biết bộ dĩa và bộ dao nĩa bạc đó. Bộ dĩa được đem ra dùng mỗi lần nhà ngoại có tiệc. Mỗi một cái dĩa bàn là hình một phong cảnh Na Uy với niên hiệu. Vì mỗi năm hãng men sứ Posgrund chỉ sản xuất một số dĩa nhất định, phải đặt trước từ năm này qua năm kia, nên rất quí. Không những hai mươi bốn cái dĩa ăn, hai mươi bốn dĩa sâu ăn súp mà còn có đầy đủ dĩa bàn lớn dành cho những món ăn biển, dĩa bàn lớn dành cho món thịt, tô thố lớn nhỏ đựng khoai tây, đựng nước sốt, đựng rau cải, tất cả cùng một lối trang trí. Màu xanh hình phong cảnh trang nhã trên nền men trắng, chưng bày bàn tiệc đủ bộ rất đẹp mắt. Hồi nhỏ, chính anh cũng hãnh diện ngắm nghía bàn tiệc sang trọng, nhưng cũng rất sợ ánh mắt nghiêm khắc của bà ngoại khi anh và chị Gry chạy tới chạy lui từ phòng ăn, sang phòng khách chính, qua phòng khách hàng ngày.
- Em thấy má anh cũng có bộ dĩa đẹp, bộ dao nĩa bạc bóng loáng, bàn tiệc nhà anh cũng đủ bộ, cũng đẹp cũng sang có thua ai đâu.
- Nhưng với má anh thì không gì đẹp bằng bộ men sứ Posgrund.
- Rốt cục thì chuyện chia của đi đến dâu?
- Vì dì Britt Angnes là người được thừa hưởng cái nhà của ông bà nên dì nghĩ rằng dì cũng là người được hưởng tất cả những gì trong nhà, dì muốn cho má món nào thì dì cho. Má anh được một miếng đất rộng, giá trị ngang ngang với căn nhà nếu không tính đồ đạt, lời má phân tích, chớ ba với anh nhất định không thèm xía tới. Đó là lời di chúc của bà ngoại nói với dì trong thời gian dì chăm sóc bà.
- Nói miệng ai mà tin.
- Trời! Coi bộ em cũng quan tâm đến chuyện chia của này dữ ha. Má anh cũng nghĩ như em. Phải chi có em lúc đó cho má anh có phe có cánh. May mà anh là con một.
- Đừng nói móc nghen bạn. Má anh thường kể cho em nghe về nhiều món đồ bà được hưởng, từ mẹ chồng nữa, nhiều món từ đời bà cố bà sơ của anh nữa kia. Em hoa mắt, em có nhớ gì đâu. Má anh nói gì, em gật đầu đó.
- Anh cũng có nhớ món nào ra món nào đâu. Nhà chưng bày như tiệm bán hàng antikk, nhà như viện bảo tàng.
- Còn nhà mình như cái thư viện đầy báo cũ, đầy sách cũ, ngợp mắt, ngợp mũi. Có ngày em dẹp bỏ thùng rác.
- Đố cô đó! Sách cũ mới là sách quí.
- Đồng ý! Nhưng báo cũ cũng là báo quí nữa sao? Báo là cập nhật hóa tin tức, thời sự, quan sinh theo từng ngày. Tin tức đọc rồi, ai hơi đâu mà đọc lại.
- Anh để dành mấy bài viết hay, để sưu tầm, để..
- Để dành! Ừm! Có bao giờ em thấy anh rờ lại mấy tờ báo cũ vàng khè bụi dơ tay đó đâu mà biểu là để dành để để. Anh cũng không biết bài nào nằm ở đâu, biết đâu mà mò, biết đâu...
- Ê, ê... còn cả trăm đôi giày của bạn thì sao? Qua đây mới mấy năm mà giầy cả tủ, hồi dọn đồ đạt ở nhà bạn về nhà mình, anh khiêng mấy thùng giày, gãy cổ luôn.
- Kể công hả. Bạn năn nỉ xin dọn đồ đạc của tui rồi bây giờ bạn kể công, biết vậy...
- Trời! Trời! Đừng dở màn "biết vậy". Bây giờ coi lại danh sách mời đám cưới, còn thiếu ai nữa không.
- Anh coi một mình được mà.
- Coi một mình buồn lắm.
- Ráng chịu! Em đi nấu mì gói ăn đây, đói bụng rồi.
- Hai tô nghen, hai bụng đói lận.
- Còn lâu. Một tô. Bụng ai đói thì tự đi nấu lấy.
- Nấu hai tô mì mà dùng hai cái soong, phí điện, phí xà bông, phí nước rửa chén. Anh cắt hành, anh lặt rau, anh cắt chanh. Nhà còn tôm không em?
- Hết rồi, thôi em chiên thêm vài cái trứng nghen anh, không được, không cho anh ăn thức ăn chiên nhiều dầu mỡ, không tốt, em luộc trứng.

- Anh này, em thấy mình nên mời dì Britt Angnes, biết đâu đây là dịp may cho hai bà thuận nhau. Em thấy sao bất nhẫn quá, chị em mà giận nhau lâu quá, ai cũng tự ái, không ai chịu làm hòa trước. Đám cưới đứa cháu duy nhất mà dì không được mời. Còn chị Gry nữa.

- Hơn mười năm nay, anh đâu có liên lạc với dì, dì ở Oslo đây chớ đâu xa. Nghe nói Gry bây giờ bết bát lắm, nghiện ngập, hút sách, tiêu hao tiền bạc, nay chỗ này mai chỗ kia từ ngày dượng Arne mất đi.
- Mình cứ gởi thiệp đi anh. Hai bà giận nhau chớ dì đâu có giận mình.
- Anh không biết phản ứng của má như thế nào. Chắc không đến nỗi nào đâu. Bất quá là không nói chuyện với nhau, nhưng cũng phải nói trước với má.

Thiệp mời đám cưới làm dì Britt Angnes rất cảm động, dì gọi điện thoại, dì cảm ơn, dì hỏi han. Ngày đám cưới, dầu bận rộn đủ chuyện, nhưng vốn tính tò mò, Lan cũng để ý theo dõi hai chị em Britt Angnes và Ann Målfrid. Hai bà được xếp ngồi chung bàn, chụp chung hình gia đình, nhưng ánh mắt hai bà tránh nhau, đôi chân hai bà di chuyển hai hướng như hai từ trường cùng màu.

Từ đó mỗi năm, dì đều mời cả hai vợ chồng Harald và Lan đến dùng cơm chiều một ngày giữa Giáng Sinh và Tết Tây. Mối liên lạc giữa dì cháu chỉ có thế, thiệp chúc Giáng Sinh, quà Giáng Sinh, quà sinh nhật cho ba nhóc nhỏ. Mối liên lạc thưa thớt theo nhịp điệu cố định, không tạo được tình thương mến, không tạo được những lo âu cho nhau. Lan và Harald không muốn kể nhiều về mối liên lạc với người dì, vì ánh chợt tối của má, không khí chợt nặng xuống trong phòng khách.

Từ ngày chồng mất, làn mây cô đơn bao trùm đời sống người đàn bà, càng ngày càng thấp, càng xám mờ, ngăn chận ánh mắt thế giới bên ngoài, ngăn chận ánh mắt bà tìm kiếm. Trong bà, chỉ là những hồi tưởng thủa sinh tiền, thủa theo chồng đi công tác, thủa được những khúm núm chào mời của quan chức người Á châu, thủa những đêm tiệc tùng sang trọng. Bà nhắc chuyện, bà kể chuyện như Lan và Harald cũng đã từng có mặt với bà trong thủa sinh tiền ấy.

Nước mắt bà ứa dài, đầu bà lắc lắc, tay bà bấu lấy cái gối tựa tay khi Harald hỏi thăm người con gái duy nhất của bà, Gry. Người con gái làm tiêu tan giấc mơ con cháu đùm đề vui vầy tuổi già. Làm tiêu tan sản nghiệp dành dụm. Làm người mẹ xấu hổ khi ai đó tỏ lòng lo âu thăm hỏi. Làm người mẹ héo hon mà không dám than thở với a. Làm người mẹ mõi mòn mong chờ con về thăm, lo sợ mong chờ những tin không may mang đến. Làm người mẹ mỗi ngày cố theo dõi báo chí tin tức trên TV để tìm kiếm gương mặt Gry Larssen có nằm trong số những người được đưa vô nhà thương cấp cứu vì chích quá độ.

Gry, theo những hình ảnh bà cho Lan xem: Cô bé có mái tóc quăn từng lọn màu nâu sáng. Cô bé cười tươi trong chiếc áo đầm xòe phồng màu xanh nhạt. Cô con gái cười nhe hai chiếc răng sún mặt mày tèm lem màu đỏ dâu đất. Cô gái kiều diễm trong bộ Bunad quốc phục ngày lễ Thêm Sức mười lăm tuổi. Cô thiếu nữ mang đầy sức sống được yêu thương chiều chuộng. Đến đó, chấm dứt! Nụ cười tươi trẻ được thay thế bằng nét cười gượng gạo, ánh mắt trong sáng được thay thế bằng ánh mắt đăm đăm vô hướng. Hình chụp càng lúc càng thưa thớt, hình gia đình càng lúc càng vắng vẻ, số lượng cũng như số người. Đến đó, cuộc đời cô gái là trụy lạc, là những lần nhập viện mang đầy hy vọng, là những thất vọng não nề, là những lời dối gian, là đồ đạc trong nhà không cánh mà bay, là mất tăm tích, là đột nhiên trở về... Đến đó, cuộc sống người đàn bà càng lúc càng thu nhỏ, thu nhỏ trong căn phòng mười sáu mét vuông của viện dưỡng lão. Và cũng từ bốn năm đó, Gry không bao giờ về thăm mẹ nữa. Người mẹ chết trong nỗi mong chờ héo hắt cô đơn và buồn tủi.

Harald và Lan là hai người duy nhất lui tới thường xuyên với bà trong những năm cuối đời bà. Với Lan, Lan chăm sóc bà không phải vì bà là dì chồng mình, vì lòng thương yêu thân tộc, mà đó chỉ là việc làm đương nhiên với một người già yếu cô đơn. Là đàn bà với nhau, dễ thông cảm nhau hơn nên vô tình những vuốt tay nhẹ nhẹ, những vuốt má cảm thông của người cháu dâu trở thành niềm an ủi cho người đàn bà khao khát tình yêu trong tuổi già đơn độc.

Khi đến nhận xác dì Britt Angnes ở viện dưỡng lão, Harald và Lan được cô trưởng phòng trao một phong bì lớn gồm sổ nhà băng, thẻ nhà băng, giấy chuyển quyền và một chìa khóa thùng lưu trữ trong nhà băng DNBNor. Hai vợ chồng bàn với nhau nên mở thùng lưu trử ở nhà băng trước đám tang trong trường hợp có thể bà sẽ yêu cầu mình làm điều gì đó. Hộp nữ trang vuông lớn, bên ngoài bọc da màu đỏ rượu chát, bên trong được bao bằng lớp nhung cũng màu đỏ rượu chát. Hộp được chia thành theo từng ngăn lớn nhỏ khác nhau. Dở hai lớp ngăn, trống rỗng. Tận dưới đáy là một sợi dây chuyền duy nhất nằm đó. Sợi dây bạch kim, mặt dây chuyền là bảy viên kim cương lóng lánh nằm xếp cong cong. Một bìa da nâu cở giấy A4, dầy cộm.

Mang tất cả về nhà, tính Lan tò mò nôn nóng muốn mở phong bì coi ngay, nhưng phải nghe lời Harald, chờ ba cậu con trai đi ngủ. Lan ấm ức, tay chân táy máy, nhưng đành tự an ủi: "Dì của anh, mình đừng chen lấn vô". Tờ di chúc được viết trước khi bà vào viện dưỡng lão với chữ ký chứng nhận của hai người bạn, giấy chủ quyền nhà, giấy hôn thú, giấy khai sinh, giấy tờ bảo hiểm... Tờ di chúc được viết rất gọn gàng:
1. Harald Solheim là người thừa hưởng tất cả vật dụng trong ngôi nhà số 12 Ryenveien Oslo.
2. Harald Solheim chịu trách nhiệm bán ngôi nhà này, Gry Larssen sẽ thừa hưởng số tiền bán nhà. Nếu cô ấy không thể nhận được thì số tiền này sẽ đưa vào nhà băng. Harald Solheim sẽ thừa hưởng số tiền bán nhà khi Gry Larssen chết và không có con thừa hưởng.
3. Harald Solheim sử dụng số tiền trong sổ nhà băng số 467654987 để lo chi phí mai táng cho tôi, phần còn lại anh được toàn quyền sử dụng.
4. Lan Solheim sẽ thừa hưởng nữ trang trong hộp này.
5. Lan Solheim sẽ thừa hưởng bộ men sứ Posgrund và bộ dao nĩa bạc Hardanger.
Harald than thở với vợ:
- Trời ơi, đồ đạc nhà dì đầy nhóc, dì cho anh, anh mang đi đâu đây. Nhà mình đâu thiếu món nào.
- Em cũng không thích chưng diện nhà cửa nhiều, chỉ tổ mất công lau bụi, nay nhích món này qua đây, mốt nhích món này qua kia. Em thấy má cả ngày lau bụi một dãy cả chục cái bình bông trên kệ cao, mấy bộ hình tượng để cùng nhà... em ngán quá. Làm sao đây anh?
- Để đó rồi tính. Em có phước lắm đó nghen, đây là sợi dây chuyền của bà ngoại anh. Anh nhớ mỗi lần tiệc tùng là bà đeo sợi dây chuyền này. Bà ngoại còn để lại nhiều món nữ trang lắm. Chắc chị Gry "chôm" hết rồi. Dì còn giữ lại được sợi dây chuyền này là dì giỏi lắm. Còn bộ men sứ Posgrund và bộ dao nĩa bạc Hardanger em tính sao đây?
- Thiệt khổ. Em thấy em đâu có cần cái gì nữa. Muốn thiếu thì có nhiều bao nhiêu cũng còn thiếu. Em đâu có thích dùng dao nĩa bạc, chất bạc lạnh, chạm vô đầu lưỡi thấy mà ớn. Rồi còn phải lau chùi mỗi năm. Chén dĩa men sứ quí không thể bỏ vô máy rữa chén được, ngán lắm. Anh không thấy em mua sắm toàn những thứ rẻ tiền, có thể bỏ vô máy rửa chén, tiện, gọn. Rồi còn nữ trang, dì không biết là em đâu có thiết tha gì tới nữ trang, cả đời không biết tới rubin, kim cương. Em quê mùa, em có đeo hột xoàn thì bạn bè cũng tưởng đó là đồ giả, còn khen: "Chà, mua dây chuyền ở đâu mà giống thiệt quá vậy!" Nội mấy thứ nữ trang má anh năm nào cũng tặng sinh nhật em, em còn không nhớ hết em để ở đâu. Hôm nào má anh cắc cớ biểu em đem cho má coi chắc em trốn luôn trong tủ.
- Mà anh này!
- Gì?
- Em thấy không tiện chút nào hết. Bộ men sứ Posgrund là mối hận lòng của má. Theo luật lệ thì má là người thừa hưởng tất cả chứ không phải anh, mà càng không phải là em, cái cô cháu dâu ở đâu tuốt châu Á xa xôi, qua đây bày đặt thừa hưởng những món gia truyền lâu đời của gia đình Na Uy. Cứ tưởng tượng đi, ngày tiệc tùng, em chưng bộ men sứ khắc nghiệt này trên bàn, em bày bộ dao nĩa Hardanger, em đeo sợi dây chuyền này, phản ứng của má như thế nào? Em như đọc thấy cái thâm độc của dì Britt Angnes. Xin lỗi dì! Nhưng rồi em cũng như thấy lòng ân hận của dì Britt Angnes nữa. Dì muốn tặng em bộ sứ men Posgrund và bộ dao nĩa bạc Hardanger như là một cách đưa lại cho má anh. Dì muốn em thừa hưởng món nữ trang của bà ngoại anh, vì ngày xưa má anh muốn dành phần cho con dâu tưong lai của bà. Hay là em đưa cho má.
- Không được. Má sẽ tự ái, má không bao giờ chịu nhận. Má cho mình không biết
bao nhiêu thứ, chẳng lẽ má lại chịu nhận. Em coi, hai bà giận nhau đến độ khôngbao giờ muốn nghe nhắc đến tên nhau, đến độ má anh không đi dự đám ma chị mình. Anh không bao giờ hiểu nổi chuyện này. Anh nghĩ, không phải bộ sứ men, không phải bộ dao nĩa bạc, mà là sự tranh dành, quyền lực, lòng ganh tị giữa hai chị em.
- Em biết làm sao đây. Nghĩ đến lúc má mất, mình còn phải thừa hưởng tất cả bảo tàng viện của ba má, em ngán lên tới cổ. Má cứ nhắc đi nhắc lại, món này gần một trăm năm, món kia gần hai trăm năm... như nhắc nhở em có bổn phận phải gìn giữ những bảo vật gia truyền của dòng họ. Sao mà trách nhiệm đè nặng trên vai, đè nặng cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
- Mà anh này!
- Gì nữa đây?
Một ý nghĩ nghịch ngợm nẩy trong đầu Lan vốn dỉ chỉ thừa cơ hội là đùa giỡn:
- Lỡ mai mốt anh chết trước em. Mà chắc chắn anh chết trước em, anh hút thuốc, anh ăn uống không chừng không đổi, làm biếng tập thể dục, làm biếng uống dầu cá, anh lớn tuổi hơn em, theo thống kê thì tuổi thọ của đàn ông thấp hơn đàn bà tới sáu năm, chắc chắn anh sẽ chết trước em ít nhất cũng cả chục năm. Em sẽ thừa hưởng hết. Em đem về Việt Nam, phân chia cho bà con họ hàng, những vật gia truyền dòng họ nhà anh, họ ngoại, họ nội, tiêu tang theo cô dâu. Ai biểu anh lấy vợ xứ người chi.
- Của thiên trả địa, địa nào cũng được. Có một thứ gia truyền mà em không cách chi làm tiêu tan được. Biết gì không?
- Ba thằng con trai nhà mình. Thách hả? Em bắt, b, ắ, t, bắt tụi nó lấy vợ Việt Nam, bắt con tụi nó lấy vợ lấy chồng Việt Nam, vài thế hệ là họ Solheim của miền Nordmøra tiêu tùng.
- Nghe dọa thấy mà sợ. Miệng mồm ăn nói vô chừng vô đổi. Đầu óc sao mà đầy mưu mô.
- Nồi nào kiếm lựa vun nấy.

Harald tiếp xúc với văn phòng Frelse- Armé, yêu cầu họ cho người đến lựa chọn những gì họ muốn để đem về những cửa tiệm Fretex nằm rãi rác khắp nơi trên toàn Na Uy, chuyên bán đồ đạc cũ. Lợi tức của những cửa tiệm này sẽ đưa vào quỹ cứu trợ của đội quân Frelse-Armé do những nguời thiện nguyện làm việc. Nhưng văn phòng Frelse-Armé không có nhân viên vì hiện nay phải nhận đồ đạc của nhiều gia đình khác muốn tặng như Harald.

Ngày dọn dẹp nhà dì Britt Angnes để bán, Harald mướn hai container để chứa tất cả những vật dụng trong nhà, chở ra khu thế thải. Lan phải cứng rắn với mình lắm mới bỏ được tánh tò mò xăm xoi từng món, để tranh thủ thì giờ dọn dẹp.

Từng học tủ, từng ngăn tủ, từng bao bị được đổ tung xuống đáy container. Từ cái khăn bàn thêu móc tần mẩn, đến bộ bàn ghế kỳ cục đặt mua từ Ấn Độ, tượng voi từ Thái Lan... bị quăng bỏ không thương tiếc. Đôi bàn tay của những kẻ không tự tạo ra, cộng với tấm lòng trắng trơn của những kẻ không biết thương sót thông cảm, cộng với tình cảm của những kẻ không có chút kỷ niệm gắn bó, khiêng, quăng mà không cần ngó đến mình quăng cái gì.

Đời người tám mươi sáu tuổi, bao nhiêu năm dành dụm, bao nhiêu năm cặm cụi gầy dựng, bao nhiêu năm gìn giữ, bao nhiêu móng vuốt mưu mô được tung ra để có được, bao nhiêu lời cay đắng cho nhau, bao nhiêu tình nghĩa bị bóp chặt để có được... tiêu tan vụt mất trong hai ngày. Không nhận được một lời cảm ơn, không nhận được một lời tiếc nuối.

Gói, khiêng, quăng, đôi bàn tay táy máy, đôi mắt tò mò bị ép chặt vì phải dọn dẹp cấp tốc, Lan bức rức lắm. Tay chân bận rộn nhưng đầu óc thì được quyền hoạt động cho thỏa trí tò mò, Lan nghĩ ngợi miên man từ chuyện này sang chuyện khác, tưởng tượng từ hoàn cảnh này sang hoàn cảnh khác của từng món đồ vật... có quá nhiều chuyện Lan không thể nào hiểu nổi.

- Sau sáu tuần du lịch vòng quanh châu Âu, sống phong lưu, thực hiện được những điều của các con mong ước, của hai vợ chồng ao ước, tiêu pha một gia tài mà đồng lương hai công chức không cách chi chịu nổi, vợ chồng con cái trở về trong cái tâm trạng có tiền mua tiên cũng được.

Đồng tiền tạo được bằng mồ hôi của mấy chục năm bương chãi. Đồng tiền chắc chiu dành dụm không dám xài. Đồng tiền có thể là sự gom góp những lúc tiện tặn tính toán từng đồng với người thân. Đồng tiền có thể là nguyên nhân của những lời làm cay đắng nát lòng người mình thương yêu. Đồng tiền nhín lại trong túi không muốn mở ra khi có người nhấn chuông lạc quyên. Đồng tiền để dành quá thừa thải cho những ngày cuối đời... Đồng tiền dành để trong tám mươi sáu năm, được năm người tiêu xài xa xí, vui chơi chỉ trong sáu tuần lễ... Đồng tiền đúng nghĩa mồ hôi nước mắt được dành dụm của cả một đời người được thế hệ con cháu tiêu pha không tiếc thương trong bốn mươi hai ngày. Có quá nhiều chuyện để Lan học hỏi.

Hôm đầu tiên về nhà, sau một giấc ngủ dài lấy lại sức, cả nhà ngồi trước TV vừa ăn tối vừa xem phim. Một ý nghĩ "đen tối" hiện ra trong đầu óc không bao giờ chịu nghỉ ngơi của Lan. Rồi sẽ có một chuyến đi chơi nhớ đời lần nữa, vài năm là cùng. Lần này đi đâu đây ta. Chuyến đi này chắc đi xa, đi nhiều nơi lắm đây, dám vòng quanh thế giới lắm. Nhưng cũng có thể mười năm nữa, bà nội tụi nhỏ còn khỏe lắm. Chừng đó ba nhóc nhà mình không biết lập gia đình chưa, làm sao mà đi chơi được cả nhà. Hay là mình bao luôn vợ chồng con cái tụi nó, cả đại gia đình, càng vui. Đó là một gia tài quý báo mình chia cho tụi nó. Một gia tài quí báo ông bà nội chia cho con cháu. Những kỷ niệm gia đình vui đẹp là một gia tài làm hành trang vào đời, không bao giờ mất tan trong lòng con cháu. Một gia tài mình đã được ba má chia tặng.

Không dám kể cho Harald nghe những dự tính "đen tối" đó, thế nào Harald cũng mắng là chưa ăn sạch chén đã vội tính cho mùa tới. Rồi lại mắng là mình vô tâm, đầu óc toàn là mưu toan. Không kể cho chồng, không khai thông được luồn tư tưởng khá hấp dẫn, không chia sẻ được với chồng những nghĩ suy của mình nên cái tư tưởng "đen tối" không chịu nằm yên, lỡn vỡn hoài. Cơm nước xong, mang cây đèn có năm ngọn bạch lạp, đặt trên lò sưởi, Lan nói với chồng và ba con:
- Ba và ba nhóc thắp đèn, cảm ơn dì Britt Angnes đã bao gia đình mình một chuyến đi chơi nhớ đời.
Harald xoay qua các con, nói:
- Má mình lâu lắm mới có được một ý kiến hay đó chớ. Thôi làm theo ý má, hy vọng chút nữa má nướng cho mình ổ bánh hạnh nhân.

Võ Thị Điềm Đạm

[/read]

TC Trầm Hương 20

Bài mới đăng

Search

Liên Lạc

Ban Điều Hành Trầm Hương:

Xuân Du

Dương Thượng Trúc

Túy Hà

Phạm Tương Như

Songthy

Bài đọc nhiều nhất

Visitor Counter

Ngày Thiết Lập
Visitors Counter
March 1 2013